Wat is projectie en hoe ontstaat het? 

In de eerste jaren van ons leven leren we te geloven wat onze omgeving over ons zegt en vindt. Daardoor wordt een zelfbeeld opgebouwd wat vooral gebaseerd is op de fundamenten van de mening en normering van anderen. Van ouders, familie, cultuur, geloof, omgeving. Dat opgebouwde zelfbeeld is gekoppeld aan wat genoemd worden positieve en negatieve emoties. Dit ontwikkelingsproces van het opbouwen van zo’n zelfbeeld baseert zich n.l. vooral op het pure verlangen van de kinderziel om erbij te horen, aardig gevonden te worden, bemind te worden. Maar omdat de onbevangen puurheid, het wezen van het kind, vaak niet herkend en erkend wordt ontstaat hier een patroon van verwerping. Van afwijzing (afgewezen voelen), van er niet bij horen (isolement, verlatenheid) e.d. 

We doen dat uiteraard niet bewust. Het gebeurt instinctmatig ter zelfbescherming. De pure levenstroom wordt dus al heel vroeg gemodelleerd en misvormd tot wat ouders en opvoeder vinden wat hoort, hoe jij bent, en wat kan en wat mag. Zo ontstaat zo’n negatief zelfbeeld.  Dit negatieve zelfbeeld vormt een pantser rondom de wezenskern (het buik en maaggebied). Die kern bestaat dan nog steeds uit puur enthousiasme, ontwikkelingsdrang, nieuwsgierigheid, en levensvreugde !!

Je weet als opgroeiend mens dit alles niet bewust. Vanuit kinderlijk vertrouwen en kinderlijke onmacht ben je gaan geloven wat ze over je zeggen. Je bent ervan overtuigd geraakt. Zo vormt zich een instinctieve motivatie in jou, een “drive”, die meer gericht is op het tevreden stellen van anderen dan op het ontwikkelen van jouw authenticiteit, je creativiteit en je levensvreugde. Deze aangeleerde “drive” brengt je ertoe om bijvoorbeeld een pijnlijk gemis aan saamhorigheid, liefde, waardering of erkenning, om te zetten in compenserende verlangens zoals b.v. bezitsdrang, jaloezie, eerzucht en prestatiedrang. Vervolgens worden deze verlangens – onbewust - geprojecteerd op de buitenwereld, op andere mensen. Op die manier ken je, onbewust , de ander meer macht, aandacht, waardering, toe dan jezelf.  Je voelt jezelf snel onzeker en onveilig in contact met andere mensen. Dat komt dan ook, omdat je je gedraagt zoals je geleerd heb je te moeten gedragen, terwijl je dat in wezen niet BENT.

Je bent afhankelijk geworden van datgene wat andere mensen over jou zeggen, wat ze van je vinden, en je gaat, net als dat kind, compenseren. je gaat "pleasen". Je wil immers ook erbij horen, aardig gevonden worden, “gezien” worden! Tegelijkertijd voel je, wéét je, dat je dingen zegt en doet die niet kloppen met jouw innerlijke gevoelde geweten. Of/en je gaat zaken omdraaien en geeft een ander of de wereld de "schuld" van jouw onhebbelijkheden. Dat maakt opnieuw onrustig en onzeker. Je voelt je niet tevreden met jezelf.

Wat gebeurt er dan nu eigenlijk?

Jouw onbewust uitgestuurde projecties spiegelen zich weer aan jou terug in bepaald gedrag van andere mensen, in meningen, in datgene wat die ander doet of juist niet doet. Soms gelukkig ook in een ontmoeting met iemand die je wél herkent en die je wél ziet zoals je bent. Ook dat was een uitgestuurde projectie vanuit een diep verlangen naar zelfherkenning. Deze terugkaatsing (reflectie) van dat gedrag van andere mensen roept emoties in jou op. Innerlijk be-of ver-oordeel je die ander omdat…. Of je veroordeelt jezelf omdat…..De functie van deze emoties is dus eigenlijk om, via jouw gevoelsbeleving, een signaal aan jou afgeven om je bewust te worden van deze nog onbewuste projecties. 

Als we onze emoties onbewust ervaren ( zonder herkenning van de projectie of zonder over deze werking na te denken en inzicht erin te krijgen)  dan zetten ze ons aan tot strijd, bewijzen, gelijk willen hebben, erkenning afdwingen, etc. Op de lange duur kan deze “emotionele prestatieve drive” zorgen voor chronisch stress  en uitmonden in lichamelijke klachten, of in een gevoel van “opgebrand” zijn. Vaak ziet de ander jou niet zoals je wezenlijk bent, maar zoals hij of zij jou waarneemt door zijn/haar projectie (filter). Dan gaat die ander voortdurend met jou in de strijd omdat die ander jou ziet als vertegenwoordiger van macht…….

Of je word gepest omdat die ander jou ziet als zwak en iemand waar makkelijk de baas over te spelen is. Zo kun je dus voortdurend in situaties van (macht) strijd terechtkomen, die je eigenlijk niet bewust wilt en die energie vreten.  

Omdat aan onze fundamentele behoefte van aandacht, erkenning en liefde/warmte niet is voldaan blijven we verlangen naar de waardering van anderen. Er is een ontkenning geweest van het unieke bestaansrecht, een gemis van erkenning en waardering voor de eigenheid en authenticiteit van dit/een mensenkind.  Vanuit deze ontkenning ontstaat dus een pantser zoals boven beschreven. We kunnen ons bewust worden van dit pantser door zachte duwtjes van binnenuit én door confrontaties van buitenaf. Deze confrontaties ontstaan vooral door wat anderen ons terugspiegelen. De emoties die dit gedrag van die ander bij ons oproepen zijn dus eigenlijk signalen die ons, via onze eigen gevoelsbeleving, bewust willen maken van zo’n oude overtuiging/ verdediging. Het pantser wil opgelost worden zodat de levenslust en de wezenkracht weer makkelijker naar buiten kan stromen. 

Wát precies maakt je zo boos, onmachtig, verdrietig, gefrustreerd in het gedrag van die ander?

Of:Wát precies maakt je zo machteloos in die situatie?

Dit is een belangrijke vraag om te leren daarover na te denken en er zo een ander perspectief op te krijgen (= zelfreflectie). Beetje bij beetje leer je zo, door herkenning van de signaalfunctie van je emoties, en met behulp van zelfreflectie, jouw projecties terug te nemen, waarde toe te kennen aan jezelf en jouw eigenwaarde te laten groeien……Daardoor wordt je minder afhankelijk van de goed- of afkeuring van de mensen in je omgeving. Je waardeert je zelf meer en meer en gaat leven vanuit innerlijke waarde en waardigheid. Dat wordt vervolgens de betekenisgeving en de nieuwe “drive”, de intentie en aansturing, van waaruit je jouw bijdrage wilt leveren aan een betere wereld. Je wordt medeschepper!